Zespół badawczo-analityczny PSG Polska przeprowadził badanie w 10 największych miastach Polski polegające na analizie bakteriologicznej 5 wybranych miejsc w przestrzeni publicznej, z którymi każda osoba ma najczęstszy kontakt każdego dnia zlecając badania prób do Centrum Badań Mikrobiologicznych i Autoszczepionek z Krakowa.

Badaniom zostały poddane bankomaty, poręcze w komunikacji miejskiej, wózki w sklepach spożywczych, klamki w galeriach handlowych oraz poręcze na dworcach. Następnie liczby znalezionych bakterii na wszystkich powierzchniach zostały zsumowane tworząc ranking najczystszych miast w Polsce.

Raport zawiera także ranking najbrudniejszych miejsc w przestrzeni publicznej wraz z identyfikacją wybranych bakterii, które stanowią zagrożenie dla zdrowia lub życia.

Próbki do badań zostały pobrane w miastach: Krakowie, Warszawie, Łodzi, Bydgoszczy, Białymstoku, Gdańsku, Wrocławiu, Lublinie, Poznaniu, Katowicach.

Data przeprowadzonych badań: 11/2020 – 12/2020r.
Data publikacji raportu: 26/01/2021.

Największe miasta pod mikroskopem!

Przygotowany raport wyraźnie pokazuje, jak dużym problemem są zanieczyszczone powierzchnie w przestrzeni publicznej. Obecność drobnoustrojów niemal na każdym kroku niesie realne zagrożenie dla ludzi. Ze względu na sytuację epidemiczną na świecie koniecznością stała się częsta dezynfekcja miejsc użytku wspólnego, jak również edukacja z zakresu przestrzegania higieny. Pod mikroskopem znalazły się wymazy z powierzchni z różnych rejonów kraju w celu sprawdzenia, których miejsc powinniśmy się obawiać najbardziej!

Łódź, Bydgoszcz oraz Kraków z najmniejszą liczbą znalezionych bakterii

Łódź z sumarycznym wynikiem 1470 znalezionych bakterii jest niekwestionowanym liderem zestawienia pod kątem czystości. Na podium najczystszych miast znalazły się również Bydgoszcz (2340 bakterii) oraz Kraków (2440 bakterii). Pozostałe pozycje w zestawieniu zajęły kolejno Białystok (2616 bakterii), Lublin (3120 bakterii), Wrocław (4570 bakterii), Warszawa (5340 bakterii).

Miasta największego ryzyka!

O miano czystej przestrzeni publicznej nie mogą pretendować takie miasta jak Gdańsk (8294 bakterii), Katowice (9590 bakterii) oraz Poznań (14620 bakterii), ponieważ to właśnie w tych miastach liczba znalezionych bakterii okazała się być największa! Poniżej zestawienia wszystkich miast z podziałem na kategorie próbek pobranych z bankomatów, galerii handlowych, sklepów spożywczych, autobusów miejskich oraz dworców. Które powierzchnie wg badań stanowią największe zagrożenie i w jakich miastach? Sprawdź!

Bankomaty

W których miastach znaleziono bankomaty z najmniejszą liczbą bakterii?
Efekt mikroskopowy
Ranking miast z najmniejszą liczbą bakterii znalezionych na bankomatach
Średnia liczba
bakterii
1128

Bankomaty należą do jednych z tych obiektów w przestrzeni miejskiej, z których korzysta bardzo wiele osób, a co z tym związane, stanowią skupisko drobnoustrojów, które dodatkowo mogą się przenosić. Badania mikrobiologiczne pokazały, które polskie miasta posiadają najczystsze bankomaty, a które najbrudniejsze pod kątem liczby znalezionych bakterii.

Mieszkańcy Gdańska mają powody do zadowolenia – w ich mieście wykryto najmniejszą liczbę bakterii na bankomatach (44), co może świadczyć o tym, że w tym mieście bankomaty są dezynfekowane stosunkowo najczęściej. Na podium znalazły się również takie miasta jak Łódź (200 bakterii) i Bydgoszcz (240 bakterii). Na niektórych spośród wszystkich przebadanych bankomatów znaleziono pleśń oraz grzyby, które jak wiadomo mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia.

Za ścisłą czołówką TOP3 zestawienia znalazły się miasta, w których liczba bakterii na bankomatach była wyższa minimum dwukrotnie. Na czwartej pozycji uplasował się Białystok (400 bakterii), na piątej Kraków (500 bakterii), na szóstej Lublin (900 bakterii), a na siódmej Wrocław (1500 bakterii).

Największą liczbę bakterii znaleziono w następujących miastach: Katowice (2000 bakterii), Poznań (2500 bakterii) i Warszawa (3000 bakterii), w której odnotowano największą liczbę drobnoustrojów.

Powyższe dane mogą szokować, chociaż jeśli weźmiemy pod uwagę wszystkie przebadane powierzchnie i wyciągniemy średnią okazuje się, że bankomaty zajęły trzecie miejsce pod kątem czystości miejsc w przestrzeni miejskiej (średnia liczba bakterii: 1128). Brudniejszymi miejscami od samych bankomatów okazały się komunikacja publiczna (średnia liczba bakterii: 1409) oraz dworce (średnia liczba bakterii: 1804).

Przeprowadzone badanie przypomina jak ważne jest zachowanie ostrożności w postaci dezynfekcji rąk zaraz po skorzystaniu z bankomatu, dzięki czemu prawdopodobieństwo zakażenia będzie znacznie niższe.

Badaniom zostały poddane losowo wybrane bankomaty w przestrzeniach zamkniętych.

Galerie handlowe

Które miasta najlepiej dezynfekują swoje galerie handlowe?
Efekt mikroskopowy
Ranking miast z najmniejszą liczbą bakterii znalezionych w galeriach handlowych

W sytuacji, w której dwa miasta uzyskały ten sam wynik w jednej kategorii to o miejscu w rankingu decydował wynik głównego zestawienia - w przyjętej metodologii wyższą pozycję w kategorii zajęło miasto, które w ogólnym rankingu wypadło słabej po zsumowaniu liczby bakterii ze wszystkich powierzchni

Średnia liczba
bakterii
452

W drugiej połowie rankingu znalazły się takie polskie miasta jak Warszawa (340), Białystok (400) czy Poznań (600 bakterii). Taki sam wynik jak Katowice (1000 bakterii) osiągnął Lublin.

Średnia liczba bakterii znaleziona w galeriach handlowych wynosi 452. Wynik ten jest najlepszy spośród innych badanych powierzchni. Można przyjąć, że dzięki dbałości o czystość i częstą dezynfekcję, ludzie zyskują możliwość robienia zakupów w czystszych warunkach.

Warto w tym miejscu jeszcze wyszczególnić fakt, że pod kątem czystości powierzchni wytypowanych do badania w przestrzeni publicznej, wyniki z galerii handlowych wykazały najmniejszą średnią liczbę 452 bakterii w stosunku do pozostałych. Może to być spowodowane bieżącą dezynfekcją powierzchni wspólnych ze względu na panującą sytuację epidemiczną w Polsce.

Sklepy Spożywcze

W których miastach znaleziono najlepiej zdezynfekowane wózki sklepowe?
Efekt mikroskopowy
Ranking miast z najmniejszą liczbą bakterii znalezionych na wózkach sklepowych

W sytuacji, w której dwa miasta uzyskały ten sam wynik w jednej kategorii to o miejscu w rankingu decydował wynik głównego zestawienia - w przyjętej metodologii wyższą pozycję w kategorii zajęło miasto, które w ogólnym rankingu wypadło słabej po zsumowaniu liczby bakterii ze wszystkich powierzchni

Średnia liczba
bakterii
608

Łódź, Poznań i Katowice z najczystszymi sklepami w Polsce

W ścisłej czołówce miast, w których znaleziono najmniejszą liczbę bakterii na wózkach sklepowych, znalazły się: Poznań (20 bakterii), Katowice (60 bakterii), i Łódź (180 bakterii). Jednym z powodów znalezienia się tych miast na wysokich pozycjach jest z pewnością częsta dezynfekcja wózków sklepowych. Poza podium znalazły się miasta, w których liczba bakterii przekroczyła 200: Wrocław (260 bakterii), Kraków (400), Warszawa (500 bakterii), Lublin (500 bakterii), Bydgoszcz (660 bakterii), Białystok (1000 bakterii). Najmniej powodów do zadowolenia mają mieszkańcy Gdańska (2500 bakterii).

Średnia liczba bakterii znaleziona na przebadanych wózkach sklepowych wynosi 608, co w rankingu najbrudniejszych powierzchni daje 3 pozycję – gorszy wynik mają tylko dworce oraz komunikacja miejsca. Z pewnością jest to przestrzeń do pracy, jeśli dodatkowo weźmiemy pod uwagę to, że w wózkach sklepowych przewożone są również artykuły spożywcze.

Czy dezynfekcja wózków sklepowych jest obowiązkowa?

Chociaż słyszymy komunikaty o dbałości sieci handlowych o aspekt higieny wózków i koszyków sklepowych, w rzeczywistości bywa różnie. Dlaczego tak jest? Wynikać to może z braku jednoznacznych przepisów, które wskazywałyby sposób, w jaki sklepy powinny zapewniać czystość i dbać o dezynfekcję. Przepisy nie dają jednoznacznej gwarancji czystego koszyka, ponieważ sformułowania zawarte w przepisach są mało dokładne, bo co to znaczy, że przedsiębiorca jest zobowiązany do utrzymania „właściwej” czystości sprzętu, która „nie będzie powodowała zagrożenia dla zdrowia konsumenta”. Z kolei częstotliwość mycia właściciel sklepu powinien określić „w procedurach dobrej praktyki higienicznej”. Ponadto przedsiębiorca powinien udokumentować, że proces mycia jest przeprowadzany w sposób skuteczny. Pytanie co w świecie bakterii, grzybów i pleśni oznacza “skuteczny”?

Przepisy prawa żywnościowego nie określają sposobu mycia i dezynfekcji wózków i koszyków sklepowych, więc przedsiębiorca, tworząc tę procedurę, sam decyduje o sposobie ich czyszczenia i częstotliwości. Jeśli kontroler sanepidu uzna, że przedsiębiorca nie przestrzega wymagań higienicznych, sklep może zostać ukarany grzywną w maksymalnej wysokości 1000 zł. Biorąc pod uwagę koszt mandatu w stosunku do kosztów dezynfekcji wózków sklepowych wiele sklepów nie decyduje się na systematyczne dbanie o higienę i czystość wózków oraz koszyków.

Komunikacja miejska

W których miastach autobusy wypadły najlepiej w przeprowadzonych badaniach?
Efekt mikroskopowy
Ranking miast z najmniejszą liczbą bakterii znalezionych w komunikacji miejskiej

W sytuacji, w której dwa miasta uzyskały ten sam wynik w jednej kategorii to o miejscu w rankingu decydował wynik głównego zestawienia - w przyjętej metodologii wyższą pozycję w kategorii zajęło miasto, które w ogólnym rankingu wypadło słabej po zsumowaniu liczby bakterii ze wszystkich powierzchni

Średnia liczba
bakterii
1409

Najwięcej bakterii w komunikacji miejskiej znajduje się w Poznaniu i we Wrocławiu

W obliczu pandemii w Polsce podjęto szereg działań, mających na celu ochronę pasażerów komunikacji zbiorowej przed chorobotwórczymi zarazkami. Oprócz dezynfekcji pojazdów, wydzielono bezpieczną przestrzeń mającą na celu chronienie kierowcy, zniesiono możliwość kupowania biletów bezpośrednio u niego, a także wprowadzono nakaz podróżowania w maseczkach. Mimo tych działań łączna średnia ilość bakterii wskazana na przebadanych poręczach w komunikacji miejskiej wynosi 1409, co w rankingu najbrudniejszych powierzchni, oznacza trzecią pozycję.

Zgodnie z wynikami badań mikrobiologicznych pasażerowie komunikacji miejskiej w Łodzi mogą liczyć na najlepsze warunki pod kątem czystości (tylko 30 znalezionych bakterii). Stosunkowo dobrym wynikiem może poszczycić się Kraków (40 bakterii), który zajął drugą pozycję pod kątem czystości. Na trzecim miejscu znalazł się Lublin z wynikiem znacznie odbiegającym od poprzednich miast (300 bakterii).

Niechlubny tytuł najbrudniejszej komunikacji w Polsce odnotował Poznań, który z wynikiem 5000 bakterii zajął ostatnią pozycję. Przedostatnią pozycję z wynikiem 2500 bakterii zajął z kolei Wrocław, który odnotował taką samą ilość znalezionych bakterii jak Katowice, ale biorąc pod uwagę inne kategorie oraz ogólne wyniki to właśnie Wrocław odnotował niższą pozycję.

Dworce

Dworce z największą liczbą znalezionych bakterii. Jak wypadają poszczególne miasta?
Efekt mikroskopowy
Ranking miast z najmniejszą liczbą bakterii znalezionych na dworcach
Średnia liczba
bakterii
1840

Pod kątem czystości na dworcu zdecydowanym liderem zestawienia jest Białystok (16 bakterii). To właśnie to miasto może pochwalić się mianem najczystszego dworca w Polsce zapewniając przy tym swoim pasażerom najlepsze warunki pod kątem higieny. W czołówce znalazł się również Wrocław (60 bakterii) i Bydgoszcz (200 bakterii). Na końcu rankingu w tej kategorii znalazł się Poznań z wynikiem 6500 bakterii, który w kolejnej kategorii zajmuje ostatnie miejsce pod kątem czystości.

W ogólnym rachunku średniej liczby bakterii na wybranych do badań miejscach i powierzchniach dworce wypadły najgorzej w rankingu. Może mieć to związek z dużą liczbą osób, które codziennie przemierzają dworce, jak również z niedostateczną ich dezynfekcją. Jest to z pewnością przestrzeń do pracy dla władz miast, ponieważ zaniedbania w tej strefie mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia mieszkańców i wszystkich pasażerów.

Warto tutaj dodać, że średnia liczba znalezionych bakterii (1840 bakterii) na dworcach jest największa spośród wszystkich pozostałych powierzchni.

Wyniki badań pokazały przykłady niebezpieczeństw, które na nas czyhają praktycznie na każdym kroku, dlatego przy każdej wizycie warto pamiętać o zachowaniu środków ostrożności w postaci np. częstej dezynfekcji rąk oraz przedmiotów osobistych w celu zminimalizowania ryzyko przenoszenia bakterii lub nawet zakażenia.

Miejsca z największą liczbą znalezionych bakterii

Chociaż między badanymi powierzchniami są znaczne różnice pod kątem czystości, to jednak warto zaznaczyć, że na każdej z nich znaleziono liczne skupiska bakterii. Suma znalezionych bakterii na 100 powierzchniach wyniosła prawie 55 000. Poniżej przedstawiamy szczegółowe dane wszystkich przebadanych powierzchni przedstawionych w raporcie z podziałem na kategorie:

Ranking najbrudniejszych miejsc

Dworce

Z pobranych wymazów wynika, że dworce są najbrudniejszymi miejscami w rankingu. Liczba bakterii na poręczach na dworcach w poddanych analizie miastach wyniosła 18 396. Jest to największa liczba bakterii, którą znaleziono spośród wszystkich przebadanych kategorii. Wynik jest jasnym przypomnieniem dla podróżujących pociągami, jak ważne jest zachowanie środków ostrożności w momencie przebywania na dworcach.

Komunikacja

Łączna liczba bakterii, która została wskazana w wymazach pobranych w komunikacji miejskiej, wynosi 14 090. Wykazano nawet obecność Citrobacter braakii - bakterii występującej głównie w moczu. Tego typu bakterie i w takiej ilości na poręczach w autobusach ze względu na dużą rotację ludzi nie powinny nikogo dziwić.

Bankomaty

Bankomaty z sumaryczną liczbą znalezionych bakterii 11 284 z wymazów pobranych w największych miastach, zajęły 3 pozycję pod kątem najbrudniejszych powierzchni. Biorąc pod uwagę fakt, że klawiatury i monitory dotykane są przez dużą liczbę ludzi wynik nie jest zaskakujący.

Sklepy Spożywcze

Z przeprowadzonych badań wynika, że wózki sklepowe są stosunkowo “czyste” w porównaniu do powyższych powierzchni. Łączna liczba bakterii na wózkach sklepowych w 10 miastach wyniosła 6 080. Widać, że w czasie pandemii sklepy, które zostały losowo wytypowane do badania dbają o swoje wózki i koszyki.

Galerie

Chociaż mogłoby się wydawać, że galerie handlowe ze względu na dużą rotacje ludzi, będą wysoko w rankingu najbrudniejszych miejsc, to prawda według badań jest zupełnie inna. Łącznie na 10 próbkach z wybranych miast w galeriach handlowych wykryto obecność 4 520 bakterii (na klamkach i poręczach), co jest najniższym wynikiem spośród wszystkich przebadanych powierzchni.

Zidentyfikowane bakterie

Pseudomonas lundensis

bakteria powodująca psucie się żywości.

Staphylococcus aureus
(gronkowiec złocisty)

jest bakterią, której zakażenie może prowadzić do wymiotów, biegunki, spadku ciśnienia krwi, wstrząsu, a nawet śmierci.

Pseudomonas syringae

rodzaj szeroko na świecie rozprzestrzenionych bakterii. Według ankiety przeprowadzonej w 2012 r. wśród fitopatologów przez czasopismo Molecular Plant Pathology zajmuje pierwsze miejsce na liście najgroźniejszych bakteryjnych patogenów roślin. W Polsce i w wielu krajach świata ma status organizmu kwarantannowego.

Enterococcus faecalis
(paciorkowiec kałowy)

jest bakterią, która może powodować zagrażające życiu zakażenia u ludzi, zwłaszcza w środowiskach szpitalnych, w których występuje naturalnie wysoki poziom oporności na antybiotyki. Bakteria ta często występuje w zębach leczonych kanałowo i to miejsce może być pierwotnym źródłem zakażenia.

Acinetobacter lwoffii

rodzaj bakterii względnie chorobotwórczej mogącej wywoływać zakażenia szpitalne (zapalenie płuc, skóry, układu moczowego oraz ośrodkowego układu nerowego). Wchodzi w skład mikroflory fizjologicznej skóry i śluzówki jamy nosowo-gardłowej.

Citrobacter braakii

bakteria występująca głównie w moczu. U osób z osłabioną odpornością może powodować sepsę.

Paenalcaligenes hominis

bakteria nie stanowiąca zagrożenia dla zdrowia.

profesjonalne ozonowanie
Żródło: Wikipedia

Najważniejsze wnioski płynące z raportu to:

  • Dworce stanowią największe potencjalne zagrożenie dla zdrowia i życia z uwagi na liczebność znalezionych bakterii
  • Galerie okazały się najczystszymi miejscami, ze wszystkich powierzchni, które zostały poddane badaniom
  • We wszystkich przebadanych kategoriach znaleziono również siedliska pleśni oraz grzybów
  • Wskazane jest zachowanie szczególnych środków ostrożności w postaci częstej dezynfekcji dłoni oraz przedmiotów, z którymi mamy kontakt, aby zminimalizować ryzyko zakażenia. Warto również używać jednorazowych rękawiczek ochronnych.
  • Praktycznie na każdej powierzchni można znaleźć i zidentyfikować szkodliwe bakterie, które są niebezpieczne dla zdrowia i życia

Podsumowanie przeprowadzonych badań laboratoryjnych

Każdy z nas, bez względu na miejsce zamieszkania, jest narażony na kontakt z drobnoustrojami, których liczne skupiska występują zwłaszcza w zatłoczonych miejscach oraz na często użytkowanych przedmiotach.

Zgodnie z badaniami WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) 69% zakażeń przewodu pokarmowego było następstwem przenoszenia zarazków poprzez zanieczyszczone powierzchnie, które dotykamy i przenosimy zakażając siebie oraz innych. Trwająca obecnie pandemia wielu z nas uzmysłowiła, że mimo postępu medycyny wciąż daleko nam od zdobycia przewagi nad czyhającymi z każdej strony bakteriami i wirusami, którymi dysponuje natura. Ostatnie miesiące dokładnie pokazały, że natura w dalszym ciągu posiada ogromną przewagę nad technologią ludzkości.

Wyniki obrazujące liczbę bakterii na wybranych do badań powierzchniach jasno pokazują, jak z dużą skalą zagrożenia mamy do czynienia. Systematyczna dezynfekcja powierzchni w przestrzeni publicznej, przedmiotów osobistych i dłoni to konieczność, aby skutecznie zmniejszać ryzyko zakażenia i rozprzestrzeniania wirusów/bakterii. Jedyne co możemy zrobić to odpowiednio się zabezpieczać pamiętając o częstym myciu rąk oraz systematycznym dezynfekowaniu przedmiotów codziennego użytku, z którymi mamy bezpośredni kontakt.

Użytek publiczny

Przedstawione w raporcie dane, treści oraz infografiki stanowią użytek publiczny i można je wykorzystywać nieodpłatnie w celach komercyjnych i niekomercyjnych ze wskazaniem autora analizy wraz z linkiem na niniejszą podstronę.

Ranking 10 najczystszych
Miast w Polsce